علت بالا رفتن آمپر آب پژو ۲۰۶ و پارس؛ راهنمای گامبهگام عیبیابی سیستم خنککننده
مطالب مهم
توی ترافیک همت یا خروجی یک اتوبان شلوغ ایستادهاید، کولر ماشین روشن است و دارید با آهنگ همخوانی میکنید که ناگهان چشمتان به پشت آمپر میافتد.
عقربه باریک آمپر آب، خطهای وسط را رد کرده و بیرحمانه دارد به مرز ۱۰۰ و چراغ قرمز STOP نزدیک میشود. یک لحظه استرس تمام وجودتان را میگیرد.
برای کسانی که سوار پژو ۲۰۶ یا پژو پارس میشوند، این صحنه اصلاً غریبه نیست.
راستش را بخواهید، سیستم خنککننده خانواده پژو در ایران همیشه یکی از حساسترین بخشهای این خودروها بوده است.
فرقی نمیکند موتور ماشین شما TU5 باشد یا XU7؛ بالا رفتن آمپر آب پدیدهای است که اگر سر وقت به دادش نرسید، میتواند یک خرج سنگین چند میلیونی روی دستتان بگذارد.
توی این مقاله قرار نیست فرمولهای پیچیده مهندسی را ردیف کنیم. میخواهیم خیلی ساده، مثل دو تا دوست که کاپوت ماشین را بالا زدهاند، با هم بررسی کنیم که علت بالا رفتن آمپر آب ۲۰۶ و پارس چیست، موقع رخ دادن این اتفاق باید چه کار کنیم و چطور بفهمیم کار از یک هواگیری ساده گذشته و باید با امداد خودرو شبانهروزی تماس بگیریم.
چرا پژو ۲۰۶ و پارس انقدر به آمپر آب حساس هستند؟
بذار ساده بگم؛ موتورهای پژو کلاً داغ کار میکنند. یعنی ساختار طراحی آنها به گونهای است که دمای بهینه عملکردشان نسبت به برخی خودروهای قدیمیتر، بالاتر است.
مثلاً در موتور TU5 (که روی ۲۰۶ تیپ ۵ و پارس LX سوار است)، تازه در دمای حدود ۹۵ درجه سانتیگراد فن دور کند روشن میشود. این یعنی عقربه آمپر در حالت عادی هم ممکن است بالاتر از وسط به نظر برسد و این رانندهها را نگران میکند.
اما داستان در موتور XU7 (پژو پارسهای معمولی و قدیمی) کمی متفاوت و حساستر است. این موتور مقاومت کمتری در برابر گرما دارد و اگر سیستم خنککننده کوچکترین مشکلی پیدا کند، بلافاصله واشر سرسیلندر میسوزاند. برای همین، شناختن عیبیابی سیستم خنککننده پژو برای هر صاحبی از نان شب واجبتر است.
نشانههای اولیه بالا رفتن غیرطبیعی آمپر آب
خیلی از رانندهها فکر میکنند جوش آوردن پژو ۲۰۶ یا پارس فقط زمانی اتفاق میافتد که بخار از زیر کاپوت بلند شود. اما علائم خیلی زودتر خودشان را نشان میدهند:
روشن شدن چراغ STOP و چراغ آب: این جدیترین اخطار پیش از فاجعه است.
شنیده شدن صدای شرشر آب از پشت داشبورد: نشاندهنده وجود هوا در سیستم یا کم شدن آب رادیاتور پژو است.
باد کردن و سفت شدن شدید شلنگهای رادیاتور: یعنی کمپرس موتور وارد سیستم خنککننده شده است.
افت توان موتور و کم آوردن شدید هنگام کولر گرفتن: موتور به شدت داغ شده و راندمانش پایین آمده است.
۷ علت اصلی بالا رفتن آمپر آب ۲۰۶ و پارس
اصل حرف اینه؛ هر زمان آمپر آب بالا رفت، مشکل یا از «نرسیدن مایع خنککننده به موتور» است یا «عدم توانایی سیستم در دفع این گرما». بیا بدون مقدمهچینی، دلایل اصلی را یکییکی باز کنیم.
۱. کم شدن آب رادیاتور و نشتیهای پنهان
اولین و بدیهیترین دلیل داغ کردن پژو پارس و ۲۰۶، نبودن مایع کافی در سیستم است. سیستم خنککننده پژو یک مدار کاملاً بسته است و نباید آب کم کند. اگر سطح آب پایین رفته، قطعاً جایی نشتی وجود دارد.
نشتی از درب رادیاتور یا مخزن انبساط: درب مخزن انبساط ۲۰۶ یک سوپاپ دارد. اگر این سوپاپ خراب شود، آب در دمای بالا به شکل بخار خارج میشود و شما هیچ چکه آبی زیر ماشین نمیبینید!
نشتی از اتصالات و شلنگها: شلنگهای پلاستیکی و رابطها به مرور زمان به خاطر گرما خشک و ترکخورده میشوند.
خرابی رادیاتور بخاری: اگر فرش زیر پای راننده یا شاگرد مرطوب است و بوی ضدیخ در اتاق میپیچد، شک نکنید رادیاتور بخاری نشتی دارد.
۲. خرابی ترموستات؛ وقتی مسیر آب قفل میشود
فرض کن توی یک جاده کوهستانی داری رانندگی میکنی و ناگهان آمپر آب به سقف میچسبد، در حالی که رادیاتور خودرو کاملاً سرد است! این دقیقاً نشانه قفل کردن ترموستات است.
وظیفه ترموستات این است که تا وقتی موتور سرد است، مسیر آب را ببندد تا موتور زودتر گرم شود. وقتی دما به حد مجاز (مثلاً ۸۳ یا ۸۸ درجه) رسید، ترموستات باز میشود تا آب به رادیاتور برود و خنک شود. حالا اگر این قطعه کوچک گیر کند و بسته بماند، آب داغ درون موتور حبس میشود و آمپر بالا میرود.
نکته تخصصی تعمیرکار سیار پژو: هیچوقت در فصل تابستان ترموستات را کاملاً حذف نکنید. حذف ترموستات در خودروهای انژکتوری مثل ۲۰۶ باعث تغییر مداوم دمای موتور، بالا رفتن مصرف سوخت و بد کار کردن موتور در اتوبان میشود. در صورت خرابی، بهتر است از ترموستات با کیفیت و دمای مناسب استفاده کنید.
۳. از کار افتادن فن رادیاتور یا مقاومت فن
اگر در جاده و سرعتهای بالا آمپر آب خوب و پایین است، اما به محض اینکه وارد ترافیک شهری میشوید آمپر بالا میرود، مشکل به احتمال ۹۰ درصد از مجموعه فن است. در سرعت بالا، جریان باد طبیعی موتور را خنک میکند، اما در ترافیک این فن است که باید جور خنککاری را بکشد.
خرابی فن رادیاتور در پژو معمولاً به سه شکل خودش را نشان میدهد:
سوختن موتور فن: فن کلاً روشن نمیشود.
خرابی رلههای فن: رلهها وظیفه برقرسانی به فن را دارند که به دلیل آمپر کشیدن بالا معمولاً ذوب میشوند.
سوختن مقاومت فن (مقاومت درج): این قطعه وظیفه دارد دور کند فن را فعال کند. اگر بسوزد، ماشین دور کند ندارد و آنقدر دما بالا میرود تا دور تند (که شبیه صدای هواپیماست) ناگهان روشن شود.
۴. هوا گرفتن سیستم خنککننده پژو
ماشینهای خانواده پژو (برخلاف پراید یا برخی خودروهای ژاپنی) به شدت به وجود هوا در مدار خنککننده حساس هستند. اگر به هر دلیلی مثل تعویض ضدیخ، تعمیر یک شلنگ یا کم شدن آب، هوا وارد سیستم شود، گردش آب مختل میشود. هوا اجازه نمیدهد سنسور دمای آب (فشنگی) دمای واقعی را بخواند و در نتیجه فنها درست عمل نمیکنند و ماشین جوش میآورد. برای رفع این مشکل، حتماً باید فرآیند دقیق هواگیری سیستم خنککننده پژو از طریق پیچهای مخصوص هواگیری (یکی روی شلنگ بخاری و دیگری روی محفظه ترموستات) انجام شود.
۵. سوختن واشر سرسیلندر؛ کابوس رانندگان پژو
بگذارید با شما رک باشم؛ اگر علت بالا رفتن آمپر آب ۲۰۶ و پارس را پیگیری نکنید، مقصد بعدی شما تعمیرگاه برای تعویض واشر سرسیلندر است. واشر سرسیلندر وظیفه آببندی بین مجاری آب، روغن و محفظه احتراق را دارد. اگر این واشر به دلیل گرمای بیش از حد دفرم شود یا بسوزد، آب و روغن با هم قاطی میشوند یا کمپرس موتور وارد آب میشود.
| نشانههای سوختن واشر سرسیلندر پژو |
| تشکیل مادهای شبیه به نسکافه یا مایونز زیر درب موتور (قاطی کردن آب و روغن) |
| خروج بخار آب یا دود سفید غلیظ از لوله اگزوز بعد از گرم شدن ماشین |
| جوش کاذب و قلقل کردن آب درون مخزن انبساط به محض روشن کردن ماشین در حالت سرد |
| سفت شدن شدید شلنگهای رادیاتور به طوری که با دست فشرده نمیشوند |
۶. خرابی واترپمپ (پمپ آب)
واترپمپ قلب تپنده سیستم خنککننده است. این قطعه با نیروی تسمه تایم میچرخد و آب را درون موتور و رادیاتور به گردش درمیآورد. گاهی اوقات پرههای داخلی واترپمپ به دلیل استفاده از آب معمولی (بدون ضدیخ) دچار خوردگی و زنگزدگی شدید میشوند. در این حالت، واترپمپ به ظاهر میچرخد، اما توانایی به گردش درآوردن حجم کافی آب را ندارد. نتیجه؟ آمپر آب در زمان گاز دادن و سربالاییها به سرعت بالا میرود.
۷. کثیفی یا گرفتگی پرههای رادیاتور
رادیاتور ماشین شما مانند یک هیتسینک بزرگ عمل میکند. اگر پرههای آلومینیومی رادیاتور از داخل به خاطر رسوبات آب گرفته باشند، یا از خارج به خاطر گل و لای، برگ درختان و کرک و غبار مسدود شده باشند، تبادل حرارتی با هوا انجام نمیشود. شستشوی بیرونی رادیاتور با فشار آب کم (به طوری که پرهها خم نشوند) گاهی معجزه میکند.
جدول خلاصه عیبیابی آمپر آب پژو ۲۰۶ و پارس
| نشانه و رفتار آمپر آب | علت احتمالی بر اساس عیبیابی | اقدام لازم |
| بالا رفتن آمپر فقط در ترافیک | خرابی فن، رلهها یا مقاومت دور کند فن | بررسی سیستم برقی فن و رلهها |
| بالا رفتن آمپر فقط در سرعت بالا و سربالایی | گرفتگی رادیاتور یا ضعیف شدن واترپمپ | سیخ زدن رادیاتور / تعویض واترپمپ |
| آمپر بالا است ولی رادیاتور سرد است | قفل شدن ترموستات | تعویض فوری ترموستات |
| آمپر بالا همراه با صدای شرشر داشبورد | وجود هوا در سیستم یا کمبود آب | هواگیری و بررسی نشتیها |
| بالا رفتن ناگهانی آمپر همراه با دود سفید اگزوز | سوختن واشر سرسیلندر | تماس با امداد خودرو (عدم حرکت خودرو) |
وقتی آمپر آب بالا رفت، دقیقاً باید چه کار کنیم؟ (دستورالعمل اضطراری)
فرض کن همین الان آمپر آب ماشینت چسبیده به خط قرمز. دستپاچه نشو. این چند قدم را مو به مو اجرا کن تا خسارت را به حداقل برسانی:
خودرو را در یک جای امن متوقف کن، اما موتور را خاموش نکن! اگر موتور را فوراً خاموش کنی، واترپمپ از کار میافتد و جریان آب متوقف میشود؛ در نتیجه گرمای قطعات داخلی موتور به شدت بالا رفته و واشر سرسیلندر همان لحظه تاب برمیدارد. (مگر اینکه تسمه دینام پاره شده باشد یا آب کاملاً تخلیه شده باشد که در آن صورت باید فوراً خاموش کنی).
کولر را خاموش کن و بخاری را با بالاترین درجه و دور فن زیاد روشن کن. بله، درست شنیدی؛ بخاری! رادیاتور بخاری مثل یک رادیاتور کمکی عمل میکند و بخشی از گرمای موتور را به داخل اتاق میکشد. درست است که خودت گرمت میشود، اما به موتور تنفس میدهی.
کاپوت را بالا بزن ولی به هیچ وجه دست به درب رادیاتور یا مخزن انبساط نزن! آب داخل سیستم تحت فشار و دمای بالای ۱۰۰ درجه است. باز کردن درب مخزن یعنی پرتاب شدن آب جوش به صورت و دست شما.
روی شبکه رادیاتور آب بریز. اگر آب همراه داری، آن را روی بخش جلویی رادیاتور (پرههای آلومینیومی) بریز تا به خنک شدن سریعتر کمک کند. مواظب باش آب را روی خود موتور و منیفولد نریزی، چون چدن داغ موتور در اثر برخورد با آب سرد ترک میخورد.
بعد از پایین آمدن آمپر، موتور را خاموش کن. حالا صبر کن تا سیستم کاملاً خنک شود تا بتوانی سطح آب را چک کنی یا کار هواگیری را انجام دهی.
چه زمانی کار از خودمان گذشته و باید با امداد خودرو تماس بگیریم؟
گاهی وقتها قضیه با ریختن کمی آب یا یک هواگیری ساده حل نمیشود. اگر در موقعیتهای زیر قرار گرفتی، اصرار به ادامه رانندگی نداشته باش. چون هزینه یک بکسل کردن ساده خیلی کمتر از هزینه تعمیر کامل موتور و سرسیلندر است:
زمانی که شلنگ اصلی رادیاتور پاره شده و تمام آب ماشین روی زمین ریخته است.
وقتی فن خودرو کلاً کار نمیکند و فیوزها و رلهها هم سالم به نظر میرسند.
اگر ماشین آب و روغن قاطی کرده و مایع داخل مخزن انبساط شبیه نسکافه شده است.
زمانی که ترموستات قفل کرده و هیچ ابزاری برای یکسره کردن آن نداری.
در این حالت، بهترین کار این است که با یک امداد خودرو شبانهروزی معتبر تماس بگیری تا خودروی شما را با خودروبر به تعمیرگاه تخصصی منتقل کند یا یک تعمیرکار سیار پژو در محل، قطعه معیوب (مثل ترموستات یا رله فن) را برایت تعویض کند.
پیشگیری بهتر از تعمیر؛ چطور جلوی جوش آوردن پژو را بگیریم؟
بذار اصل حرف را در مورد نگهداری سیستم خنککننده پژو بگویم؛ این سیستم با بیمحلی میانه خوبی ندارد. برای اینکه هیچوقت اسیر خرابی سیستم خنککننده در جاده نشوی، این چند نکته را آویزه گوش کن:
ضدیخ فقط برای زمستان نیست: ضدیخ خاصیت ضدجوش و ضدخوردگی دارد. همیشه باید ترکیب ۵۰-۵۰ آب مقطر استاندارد و ضدیخ در ماشینت باشد. آب لولهکشی به خاطر داشتن املاح، خیلی زود رادیاتور و واترپمپ را نابود میکند.
تعویض دورهای ترموستات و درب مخزن: این دو قطعه قیمت زیادی ندارند اما نقشی حیاتی دارند. بهتر است هر سال یا هر ۴۰ هزار کیلومتر آنها را پیشگیرانه تعویض کنی.
سرویس دورهای فنها: از تعمیرکار بخواه در هر بار سرویس، وضعیت سلامت رلهها و مقاومت فن ۲۰۶ یا پارس شما را بررسی کند.
شستشوی سالانه مدار خنککننده: سالی یکبار آب سیستم را کاملاً تخلیه و مسیر را شستشو بده تا رسوبات تهنشینشده پاک شوند.
کلام آخر
بالا رفتن آمپر آب پژو ۲۰۶ و پارس یک هشدار جدی است، اما آخر دنیا نیست. اگر همیشه چشمتان به آمپر باشد، نشانهها را بشناسید و رفتارهای عجیب ماشین را نادیده نگیرید، این خودروها میتوانند سالها بدون دردسر برای شما کار کنند. اما اگر در جاده ماندید و آمپر از کنترل خارج شد، خونسردی خودتان را حفظ کنید، طبق نکاتی که گفتیم عمل کنید و در صورت نیاز، کار را به کاردان و تیمهای امدادی مجرب بسپارید تا ماشینتان آسیب بیشتری نبیند.
حالا شما بگویید؛ تا حالا تجربه جوش آوردن پژو در ترافیک را داشتهاید؟ علت اصلی آن چه بود و چطور حلش کردید؟ تجربیات خودتان را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.